Ankara'nın başlıca görülecek yerleri şunlardır: Atatürk ve Kurtuluş Savaşı Müzesi'nin Şeref Holü'nün altına uzandığı Anıtkabir; kalenin eteğindeki Anadolu Medeniyetleri Müzesi; kale ve surlarının içindeki eski semt; ve Ulus'ta Büyük Millet Meclisi'nin 1920'den 1960'a kadar toplandığı iki bina. Ardından Augustus Tapınağı'na yaslanarak yapılmış Hacı Bayram Veli Camii, Roma Hamamı, Etnografya Müzesi ve Hamamönü'nün restore edilmiş evleri gelir. Daha uzakta Gordion, Beypazarı, Eymir ve Mogan gölleri ve Soğuksu ormanları birer günlük gezi olur. Aşağıda bölgelere göre gruplandılar; her yerin bu sitede ziyaret bilgilerini içeren kendi rehberi var.
Anıtkabir ve Atatürk müzesi
Müzeye, Tören Meydanı'ndan anıt mezara bakarken sağda kalan Misak-ı Millî Kulesi'nden girilir. 1960'ta Anıtkabir Atatürk Müzesi olarak açıldı. 2002'de Şeref Holü'nün altındaki sütunlu alana genişletildi ve bugünkü adını aldı.
Müze dört bölümden oluşur. Birincisinde Atatürk'ün kullandığı eşyalar, yabancı devlet adamlarından aldığı hediyeler ve manevi kızlarının bağışladığı eşyalar yer alır. İkincisinde Çanakkale, Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz'un panoraması ve yağlıboya tabloları vardır. Üçüncüsü 1919'dan 1938'e millî mücadeleyi ve devrimleri anlatır ve mezar odasını da içerir. Dördüncüsü kendi kütüphanesidir; 3.123 kitap sergilenir.
Kale ve çevresindeki eski şehir
Ankara Kalesi'nin ilk ne zaman yapıldığını kimse bilmiyor; Galatlar geldiğinde zaten oradaydı ve Romalılar onu onardı. İç sur 7. yüzyıldan kalma bir Bizans işidir, 9. yüzyılda yeniden yapılmıştır ve on dört ila on altı metre yüksekliğinde kırk iki beşgen kule taşır; dış sur ise çevreyi kalp biçiminde sarar. İçeride Osmanlı Ankara'sının pek çok evi hâlâ ayaktadır. İç Hisar semtindeki Alaaddin Camii'nin minberindeki yazıt, bu yerdeki ilk caminin tarihini 1178 olarak verir.
Anadolu Medeniyetleri Müzesi kalenin eteğindeki iki Osmanlı yapısında, Mahmut Paşa Bedesteni ile Kurşunlu Han'dadır. Hitit müzesi olarak kurulmuş, zamanla Anadolu'nun öteki uygarlıklarını da kapsamıştır; galerilerde sergilenenler koleksiyonun yüzde beşinden azdır. Şehrin ilk müzesi 1921'de bir kale burcunda, Akkale'de açılmıştı; buradaki ilk salonlar 1943'te ziyaretçi kabul etti, bugünkü ad ise 1968'den kalmadır.
Kalenin yakınında iki özel müze var. Ankara'nın ilk özel müzesi olan Erimtan Arkeoloji ve Sanat Müzesi, çoğu Anadolu'dan ve büyük kısmı Geç Helenistik ve Roma dönemlerinden yaklaşık iki bin eser barındırır; eserler Roma dönemi gündelik yaşamının bir resmini verecek biçimde düzenlenmiştir. Kalenin ana kapısının karşısında, şehrin ilk sanayi müzesi Rahmi M. Koç Müzesi, Çengelhan ile 1511 tarihli Safranhan'ı 32 odada, maketlerden buhar makinelerine ve klasik otomobillere uzanan dört binden fazla nesneyle doldurur.
Kalenin yakınında iki eski cami durur. Hisarın yanındaki 1290 tarihli Aslanhane Camii ahşap direkler ve kirişler üzerine kurulmuştur; Dünya Mirası Listesi'ndedir, Ankara'da Gordion'dan sonra listeye alınan ikinci kültür varlığıdır ve halk arasındaki adını karşısındaki Ahi Şerafettin Türbesi'nin duvarına yerleştirilmiş antik bir mermer aslandan alır. Koyunpazarı'ndaki Ahi Elvan Camii 1331 ile 1389 arasında, bir zanaatkâr kardeşliği olan Ahilerin semtinde yapıldı; Selçuklu geleneğinde oyulmuş ahşap iç mekânı için içine girmeye değer.
Ulus: meclis binaları ve erken Cumhuriyet
Kurtuluş Savaşı Müzesi'nin binasına 1916'da İttihat ve Terakki Cemiyeti için kulüp binası olarak başlanmış, bina yarım kalmıştı; Büyük Millet Meclisi'nin 23 Nisan 1920'de açılması gerektiğinde Ankara'da işe yarayacak başka bina olmadığından, kasabanın evlerinden alınan kiremitlerle tamamlandı. Pembe ve mor Ankara taşından yapılan bina 15 Ekim 1924'e kadar meclise ev sahipliği yaptı. Cumhuriyet Müzesi, Vedat Tek'in tasarladığı ve 1924'ten 1960'a kadar meclis olarak kullanılan ikinci meclis binasıdır. Atatürk Nutuk'u Ekim 1927'de altı gün boyunca bu binanın genel kurul salonunda okudu; sergiler ilk üç cumhurbaşkanını, Atatürk, İnönü ve Bayar'ı anlatır.
Cumhuriyet Müzesi'nin tam karşısında, 1924 ile 1927 arasında yapılan Ankara Palas durur. Otel ve konukevi olarak cumhuriyet balolarına ev sahipliği yaptı, Afganistan Kralı Amanullah Han ve Dwight Eisenhower gibi konukları ağırladı; 21 Şubat 2024'ten beri Ankara Palas Müzesi'dir. Ulus Meydanı'nda Türkiye İş Bankası İktisadi Bağımsızlık Müzesi, bankanın Giulio Mongeri'nin tasarladığı 1929 tarihli genel müdürlük binasında yer alır ve cam tavandan ışık alan oval bir salonu vardır. Meydandaki 1927 tarihli anıtta önde iki asker, arkada mermi taşıyan bir kadın ve en tepede at üstünde Atatürk görülür.
Ulus'taki istasyon alanında, 1892 tarihli taş bir ev 27 Aralık 1919'dan itibaren Atatürk'ün karargâhı ve konutu oldu; Fransa ile yapılan antlaşma 21 Ekim 1921'de burada imzalandı. Zemin kat bugün demiryolu müzesidir, üst katta kabul odası, çalışma odası ve yatak odası olduğu gibi korunur. 1925'ten 2006'ya kadar kullanılan Ulucanlar Cezaevi 2011'de müze oldu; koğuşlarını balmumu figürler doldurur, avluları ise aralarında Nâzım Hikmet ve Yaşar Kemal'in de bulunduğu, burada tutulmuş yazarları anlatır.
Hacı Bayram, Roma Ankara'sı ve Hamamönü
Hacı Bayram Veli Camii Augustus Tapınağı'nın duvarına yaslanır; ilk olarak 1427–28'de yapıldı. Kıble duvarına bitişik 1429 tarihli türbede, Hacı Bayram'ınki ve ondan sonra gelen sekiz şeyhinki olmak üzere dokuz çam sanduka bulunur. Ulus'ta Çankırı Caddesi'ndeki Roma Hamamı, bir egzersiz avlusunun ve sikkelerin Caracalla dönemine, MS 212 ile 217 arasına tarihlediği bir hamamın planını korur.
Etnografya Müzesi 1925–26'da Arif Hikmet Koyunoğlu'nun tasarımıyla yapıldı; giriş holü 1938'den, naaşının Anıtkabir'e taşındığı 1953'e kadar Atatürk'ün geçici mezarıydı. Salonları Selçuklu ve Osmanlı ahşap işlerinden el yazmalarına, çinilere, halılara ve kilimlere uzanır. Vakıf Eserleri Müzesi, her bölgeden gelen eserler arasında Ahi Evran Camii'nin on üçüncü yüzyıldan kalma ahşap kepenklerini ve Divriği Ulu Camii'nin kapılarını sergiler.
Hamamönü adını hâlâ ayakta olan Karacabey Çifte Hamamı'ndan alır. On dokuzuncu yüzyıldan kalma ahşap evleri ve konakları restore edildi; İstiklal Marşı'nı burada yazan Mehmet Akif Ersoy'un, adını taşıyan parkta bir ev müzesi var. Semtte ayrıca 111 ülkeden satranç takımlarının bulunduğu Gökyay Vakfı Satranç Müzesi de yer alır. Sıhhiye Meydanı'ndaki 1974 tarihli Hatti Anıtı, Alacahöyük'ten gelen ve bugün Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde bulunan 24 santimetre yüksekliğindeki bir ritüel nesnenin kopyasıdır; bakanlık bunun Hititlere değil Hattilere ait olduğuna dikkat çeker.
Günübirlik geziler: Gordion, Beypazarı, göller ve ormanlar
Frigya'nın başkenti ve 2023'ten beri Dünya Mirası olan Gordion, Ankara merkezinin doksan kilometre kadar güneybatısında, Yassıhüyük'tedir. Bu noktada dört bin yılı aşkın süre yaşandı ve burası Midas döneminde Frig krallığının merkeziydi; ovada ilk göze çarpan büyük tümülüsleridir. Köydeki Gordion Müzesi buluntuları dönem dönem sergiler. Polatlı ve Haymana'ya yayılan tarihî millî park olan Sakarya meydan muharebesi alanı yirmi dört parsele bölünmüştür; park müdürlüğü bu muharebeyi dünya tarihinin en uzun meydan muharebesi olarak niteler.
Beypazarı'nda kültür araştırmacısı Zehra Sema Demir'in kurduğu, ziyaretçinin uygulamaya katıldığı üç müze var. Abbaszade Konağı'ndaki Yaşayan Müze'de vitrinlerin ve etiketlerin yerini kostümlü anlatıcılar alır; ziyaretçiler kalıp baskı yapar ya da gölge oyunu izler. Hamam Müzesi on altıncı yüzyıldan kalma Rüstem Paşa Hamamı'nda yer alır; Yaşayan Köy ise kasabanın sekiz kilometre dışında, Macun'dadır.
Eymir Gölü, Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nin 1960'lardan itibaren çıplak bozkıra diktiği ormanın içindedir; üniversitenin kürek ve yelken takımları bu suda antrenman yapar. Komşusu Mogan, şehrin yirmi kilometre güneyinde, Gölbaşı'ndadır; burada aralarında dikkuyruğun da bulunduğu iki yüz yirmi altı kuş türü kaydedilmiştir. Kuzeyde, seksen kilometre uzaklıktaki Kızılcahamam'da bulunan Soğuksu Millî Parkı, kaplıca olarak kullanılan sıcak ve soğuk kaynaklarla dolu volkanik zemin üzerinde bir çam ormanıdır. Ankara'ya 68 kilometre uzaklıktaki Çubuk Karagöl, piknik için düzenlenmiş bir orman gölüdür. Her yerin kendi sayfasında ziyaret bilgileri ve kaynağın verdiği durumlarda ziyaret saatleri ve ücretler yer alır.
