Şırnak bir il olarak geç ortaya çıkar — kayıtlı tarihi son Osmanlı döneminde belirir — ancak kapladığı toprakların tarih öncesine uzanan bir geçmişi vardır. Burada az sayıda arkeolojik kazı yapıldığı için bu geçmişi ayrıntılı olarak bilmek zordur.
Yöneten devletler çoğunlukla Mezopotamya ve İran merkezli olanlardı: Asurlular, Persler ve Sasaniler, sonrasında Roma ve Bizans imparatorlukları.
Şırnak erken İslam döneminde fethedildi ve sonrasında sırayla Emevî, Abbâsî, Selçuklu, Eyyûbî ve Osmanlı yönetiminde kaldı. Diyarbakır salnamesine göre 1875 ve 1876’da Mardin livasına bağlı bir kazaydı.
Modern statüsü yenidir. Cumhuriyet döneminde Siirt iline bağlı bir ilçeydi ve 1990’da başlı başına bir il oldu. Cizre Kalesi, Cizre’deki Ulu Cami ve müze, Abdaliye Medresesi ve ilin kaplıcaları aşağıda her biri kendi sayfasına sahiptir.
