Genel bakış
Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, Sivas'ın Divriği ilçesinde birlikte yapılmış bir cami ve bir hastaneden oluşur. İkisi de 1228-29 tarihlidir. Camiyi Mengücek hükümdarı Ahmed Şah, hastaneyi eşi, Erzincan hükümdarı Fahreddin Behramşah'ın kızı Turan Melek yaptırmıştır. Mimarı Ahlatlı Muğis oğlu Hürrem Şah'tır. Külliye 1985'te Dünya Mirası Listesi'ne alınmış, Türkiye'den listeye giren ilk mimarlık eseri olmuştur ve 2024'ten beri ülkenin ellinci millî parkı olan Divriği Millî Parkı sınırları içinde yer alır.
Harim, mihraba dik uzanan, ortadaki diğerlerinden daha geniş beş nefe ayrılmıştır. Mihrabın önündeki bölümün üzerinde nervürlü bir kubbe yükselir; dışarıdan bir türbeyi andıran piramidal bir çatıyla örtülüdür ve yapıya dışarıdan egemen olacak biçimde yapılmıştır. Orta nefte bir gözlük açılır ve yelpaze biçimli Türk üçgenleri kubbeye geçişi sağlar. Her nef farklı biçimde tonozlanmıştır, her birinin kendine ait bir yıldız tonozu vardır. Yapı, Selçuklu avlulu planı ile Emevi planını yan yana görmenize olanak verir.
Külliyenin planda da süslemede de eşi yoktur. Üç portalının ortak bir üslubu yoktur ve her biri farklı işlenmiştir; süsleme coşkulu ve barok karakterdedir, çift başlı kartalı da içerir. Batı portalında, Alaeddin Keykubad'ın amblemi olan çift başlı kartal ile Ahmed Şah'ın amblemi olan şahin birlikte yer alır.
İçeride ahşap hükümdar mahfili yalnızca kirişlerinin izleri olarak durur; yine de Anadolu'daki en erken örneklerden biridir. Abanoz minber büyük bir özenle yapılmıştır; kabartma sülüs yazı kuşakları ve yıldız motifleri taşır; coşkulu ve büyük palmetlerle bezeli mihrap da başlıca bölümlerden biridir. İsimler yapının kendisine yazılmıştır: doğu cephesinde, aslen hükümdar mahfilinin kapısı olan pencerenin üstünde Ahlatlı nakkaş Ahmed; minberde Tiflisli İbrahim oğlu Ahmed ve hattat Mehmed; güney duvarı boyunca uzanan ayet kuşağında Mehmed oğlu Ahmed. Selçuklu ölçütleriyle mütevazı bir külliye olsa da, altı sanatçının adını taşımasıyla dikkat çeker; bu, Selçuklu çevresinin yanı sıra Mengücek çevresinde de ekip çalışmasının kanıtıdır.
Darüşşifa, caminin güney duvarına yaslanır. Orta bölümü bir gözlüklü kubbeyle örtülüdür ve girişle birlikte sayıldığında dört eyvana açılır; kuzeydoğu köşesinde bir türbe bulunur. Ortasındaki havuzdan taşan su, havuzun çevresinde kare bir kanaldan akar ve yapıdan daire biçiminde çıkar.
Ziyaretçilere iki şeye bakmaları söylenir. Öğleden sonra güneşi caminin girişine düştüğünde gölgeler, yandan görülen ayakta bir adam figürü ile önünde dikdörtgene benzer bir başka biçim oluşturur; bu gölgelerin Kur'an okuyan ve dua eden bir adam olduğuna inanılır. Bir de gezgin Evliya Çelebi yapı hakkında, ustanın mermerini öyle emekle işlediğini, kapısını ve duvarlarını öyle değişken bir süsleme hâline getirdiğini ki dillerin övmeye yetmediğini ve kalemin kırıldığını yazmıştır.
Kitabelerine göre külliye, on beşinci ile on dokuzuncu yüzyıllar arasında birçok kez esaslı biçimde onarılmıştır. Yirminci yüzyılda malzeme çürümesine ve yapısal sorunlara karşı başka onarımlar yapılmış, 2010'da bir büyük onarıma daha karar verilmiştir.
Ne zaman gidilmeli
- İklim
- Across Sivas as a whole, monthly mean temperatures run from -3.3 °C in January to 20.3 °C in August; the mean stays between 15 and 25 °C in June, July, August and September; rainfall is heaviest in May (60 mm) and lightest in August (7 mm). Long-term means for 1929-2025 from the Turkish State Meteorological Service (MGM).
Nasıl gidilir
- Ulaşım
- It can be reached by road and rail; it lies 80 kilometres from the Kangal–Divriği junction at kilometre 96 of the Sivas–Malatya highway.
