Genel bakış
Hallan Çemi Tepesi olarak da adlandırılan Hallan Çemi Höyüğü, Batman şehir merkezinin elli kilometre kuzeyinde yer alır. Dicle'nin bir kolu olan Sason Çayı'nın batı kıyısında, dar bir vadide yer alan, dört ve üçte bir metre yüksekliğinde alçak bir höyüktür.
Alanı dikkat çekici kılan, ona önerilen tarihlerdir: yaklaşık 11.700 ile 11.270 yıl önce arasındaki iskân, burayı Anadolu'da bilinen en eski yerleşim yapacaktır. Burada yaşayanlar, buna rağmen artık yerleşik düzene geçmiş avcı-toplayıcılardı. Kazılarda tarımın hiçbir izine rastlanmamış, ancak domuzun evcilleştirilmesinin zaten başladığına dair kanıt ortaya çıkmıştır.
Alan, 1990'da Michael Rosenberg ve H. Toğul'un Batman Barajı'nın sular altında bırakacağı bölgede yaptığı yüzey araştırmasında bulunmuştur; yontma taş endüstrisi ve süslü taş kaplar gün ışığına çıkmış, ardından 1990 ile 1994 arasında Rosenberg yönetiminde Delaware Üniversitesi, ODTÜ'nün kurtarma arkeolojisi merkezi ve Diyarbakır Müzesi ile kazı yapılmıştır. Tabakalar Çanak Çömleksiz Neolitik A dönemine aittir. En az dört yapı evresi vardır ve üstteki üçü mimarilerini gösterecek kadar kazılmıştır.
Bu evrelerin gösterdiği, bir çukurun çevresinde düzenlenmiş bir köydür. Yerleşimin ortasında on beş metre genişliğinde ve bir metre derinliğinde doğal bir çukur yer alır; kenarı çevresinde kulübe benzeri evler yapılmıştır. Çukur bir çöplük olarak kullanılmıştır — hayvan kemikleri ve kırık taşlarla doludur — ancak bundan fazlasıydı: üç evrenin hepsinde kendine ait bir kulübe barındırmış ve içinde boynuzları yerinde üç koyun kafatası bulunmuştur. Kazılan evrelerin en eskisinde kumtaşı blokları kullanılmış; beş ila altı metre çapındaki, dallarla örtülü iki dairesel yapı kısmen yere gömülmüştür; her birinin önünde, birinci duvardan yaklaşık bir metre dışarıda, kendi kapısı olan ikinci bir yarım daire duvar durur.
Ne zaman gidilmeli
- İklim
- Across Batman as a whole, monthly mean temperatures run from 2.6 °C in January to 30.3 °C in July; the mean stays between 15 and 25 °C in May, September and October; rainfall is heaviest in March (76 mm) and lightest in July (2 mm). Long-term means for 1952-2025 from the Turkish State Meteorological Service (MGM).
