Genel bakış
Harap durumdaki Mamatzminda Kilisesi, Artvin’in Borçka ilçesinde, tarihî Klarceti bölgesinin parçası olan, eskiden Ebrika adıyla anılan İbrikli köyünde ağaçların arasında duruyor; köyün adıyla İbrikli ya da Ebrika Kilisesi olarak da biliniyor. Bagratlı hanedanı döneminden kalma bir Orta Çağ Gürcü kilisesi. Kime adandığı belirsiz, ancak içeride Azize Marina’nın yaşamından sahneler resmedildiği için onun olduğu ve gerçek adının Marinetzminda olduğu ileri sürülmüş.
Yapım tarihi günümüze ulaşmamış. Özellikleri en geç 16. yüzyılı gösteriyor; Klarceti mimarisi araştırmalarının kurucularından Aleksandr Pavlinov kiliseyi 1888’de görmüş ve o yüzyıla yerleştirmiş; 15. yüzyıl tarihi de mümkün, resimlerin üslubu ise 15. yüzyıl sonu ya da 16. yüzyıl başı olarak niteleniyor. Resimlerin arasında birkaç yazı parçası gibi görünen şey aslında tek bir kitabe ve bağışçıları adlandırıyor: kilise, Avdulma adlı bir derebeyinin eşi Gulmana ve oğulları için, rahip Papa Sasaparidze’nin gözetiminde, mimar Zakara Kibabidze tarafından yapılmış.
Yapı çok küçük; kolları beşik çatılı, serbest haçvari bir planı var. Merkezî mekânın üzerinde, kilisenin boyutuna göre yüksek, konik bir çatıyla örtülü, dört dar yuvarlak kemerli pencereli silindirik bir kasnak yükseliyor. Giriş batıda; beşik tonozlu bir batı bölümü 4,40 x 4,40 metrelik kare ana mekâna açılıyor. İç mekân baştan sona resmedilmiş ve freskler ağır hasarlı olsa da birçok sahne Grekçe ve Gürcüce yazıtlarıyla birlikte hâlâ seçilebiliyor.
19. yüzyılın son çeyreğinde kilise hâlâ sağlamdı; yaklaşık 10 metre uzunluğunda ve 5 metre genişliğindeydi, freskleri sağlamdı ve çok yaşlı asmalar ile ceviz ağaçlarıyla çevriliydi. O sırada köylüler, Klarceti kiliselerinin çoğu yıkılmışken bunun neden ayakta kaldığını açıkladılar: Gürcü köylülerin orada gizlice dua edip mum yaktıklarından bir Osmanlı paşasına şikâyet etmiş olan bir hoca elinde balyozla çatıya çıkmış, kubbeye vurur vurmaz düşmüş ve düştüğü yerde ölmüş; o günden beri kimse kiliseye dokunmaya cesaret edememiş.
Ne zaman gidilmeli
- İklim
- Across Artvin as a whole, monthly mean temperatures run from 2.8 °C in January to 21.3 °C in August; the mean stays between 15 and 25 °C in May, June, July, August and September; rainfall is heaviest in December (87 mm) and lightest in August (29 mm). Long-term means for 1949-2025 from the Turkish State Meteorological Service (MGM).
