Midas Yazılıkaya

Genel bakış

Midas Anıtı, Eskişehir'e 80 kilometre uzaklıkta, Han ilçesindeki Yazılıkaya köyünde, Midas Şehri olarak bilinen Frig dinî merkezinin platosunun kuzeydoğu eteğinden çıkan bir kaya kütlesi üzerindedir. Frig kaya cepheleri içinde en görkemli olanıdır. Adı, düzleştirilmiş kayanın sol üstüne oyulmuş Frigce yazıttaki Midai sözcüğünden gelir; yöre halkı aynı yazıtlar nedeniyle ona yazılı kaya anlamına gelen Yazılıkaya der ve iki ad da kullanılmaktadır. Anıt, MÖ 6. yüzyılın ilk yarısına tarihlenir.

Doğuya bakan anıt 17 metre yüksekliğinde ve 16,5 metre genişliğindedir; tabanı yerden 1,2 ile 1,8 metre yukarıdadır ve güneşe dönük bir tapınak cephesi biçiminde işlenmiştir. Tepedeki akroter, birbirine zıt iki daire parçasından oluşur; alınlık ve cephe duvarı yoğun geometrik süsleme taşır. Ortada kapıyı temsil eden büyük bir niş bulunur: dinî törenler sırasında ana tanrıça Matar Kubileya'nın, yani Kybele'nin heykelinin yerleştirildiği kutsal bölüm.

Anıtın üzerine üç Frigce yazıt oyulmuştur. Üçü de okunabilir; ne anlama geldikleri ise hiçbir zaman kesinleşmemiştir. Birincisi anıtın bütününe ilişkindir ve sol üstteki düzleştirilmiş kayaya, on bir metre uzunluğunda, alınlığın sol köşesinden akroterlere doğru soldan sağa bir eğri çizerek, 0,40 ile 0,45 metre yüksekliğinde harflerle kazınmıştır. İçinde Kral Midas'ın adı okunabilir, baba sözcüğü öne çıkar; Ates ve Midai sözcükleri de geçer. İkincisi anıtın sağ çerçevesi boyunca uzanır; 4,75 metre uzunluğunda ve 0,25 metrelik harflidir; niş çevresindeki ikinci çerçevenin iki yanında ve sağındaki süslemenin altında kaba ve sığ oyulmuş, çıplak gözle güçlükle görülen birkaç Frigce sözcük daha vardır; bunların önemi Matar adının içlerinde geçmesidir. Üçüncüsü anıtın solundaki nişin içindedir; nişin sol duvarında başlayıp arka ve sağ duvarlarda devam eder, 4,45 metre uzunluğunda ve 0,40 ile 0,45 metrelik harflidir.

Cephe tek başına durmuyordu. 1936 ve 1937'de önünde yapılan kazı, yer yer üç metre kalınlığa ulaşan dolguyu keserek kuzeye eğimli 17'ye 19 metrelik bir avluyu ve hemen güneyinde ana kayaya oyulmuş düz bir zemini, bu zeminde de doğu-batı doğrultusunda uzanan, batı ucu büyük bir nişle kapanan sütunlu bir galeriye ait dört sütun kaidesini ortaya çıkardı. Araştırmacılar, burada Matar'a adanmış büyük bir açık hava kült kompleksinin bulunduğu konusunda hemfikirdir: anıtsal bir cephe, açık bir avlu ve sütunlu bir galeri.

Anıt ilk kez 1800'de W. M. Leake ve arkadaşları tarafından incelenmiş ve kabaca çizilmiştir. G. Koehler'in yaptığı bu çizim hatalar ve eksiklerle doludur, ancak bir Frig cephesinin nasıl göründüğünü aktaran ilk görüntü olarak özel bir yere sahiptir. 1834'te Charles Texier anıtı incelemiş ve bir gravürünü yapmıştır; il valiliği bunu özgün hâline sadık tek gravür olarak tanımlar.

Nasıl gidilir

Ulaşım: The monument is in Yazılıkaya village in the Han district, eighty kilometres from Eskişehir.Kontrol: 16 Eylül 2026

Ne zaman gidilmeli

İklim: Across Eskişehir as a whole, monthly mean temperatures run from 0.2 °C in January to 22.1 °C in August; the mean stays between 15 and 25 °C in June, July, August and September; rainfall is heaviest in April (44 mm) and lightest in August (11 mm). Long-term means for 1991-2025 from the Turkish State Meteorological Service (MGM).Kontrol: 22 Eylül 2026