Sümela Manastırı

Genel bakış

Sümela Manastırı, Trabzon'un Maçka ilçesindeki Altındere köyü sınırları içinde, Altındere vadisinin üzerinde, Karadağ yamacındaki dik bir kayalığın üzerinde yer alır. Yöre halkınca Meryem Ana Manastırı olarak da bilinir. Vadi tabanından yaklaşık üç yüz metre yüksekte konumlanan manastır, şehirden uzakta, ormanların içinde, mağaraların ve suyun yanında manastır kurma geleneğini sürdürür.

Adın kökeni kesinleşmemiştir. Kaynak iki açıklama sunar: adın siyah anlamına gelen melas sözcüğünden türediği söylenir ve bunun manastırın kurulduğu karanlık dağlara işaret ettiği düşünülür; içerideki Meryem tasvirinin siyah rengi de adı ilham etmiş olabilir. Kuruluşu da gelenek üzerine kuruludur; buna göre manastır, Bizans imparatoru I. Theodosius (375-395) döneminde, MS dördüncü yüzyılda Atinalı iki keşiş, Barnabas ve Sophronios tarafından kurulmuştur.

Belgelenmiş tarih daha sonra başlar. altıncı yüzyılda general Belisarius, imparator Justinianus'un emriyle manastırı onardı ve genişletti; yedinci yüzyılda ise defalarca yağmalandı. Bugünkü biçimiyle manastırın on üçüncü yüzyıldan beri var olduğu bilinir. Konumu, 1204'te kurulan Trabzon Komnenosları prensliği altında yükseldi: III. Aleksios (1349-1390) fermanla manastıra gelir bağladı, oğlu III. Manuel ve sonraki hükümdarlar başka fermanlarla onu zenginleştirdi. Doğu Karadeniz kıyısı Türk egemenliğine girdikten sonra Osmanlı padişahları, öteki manastırlarda olduğu gibi Sümela'nın da haklarını korudu ve ona bazı ayrıcalıklar tanıdı.

on sekizinci yüzyılda birçok bölümü yenilendi ve bazı duvarlar freskolarla süslendi. on dokuzuncu yüzyılda büyük yapılar eklendi ve manastır en parlak dönemine ulaşarak bugünkü görünümünü aldı; o yıllarda birçok yabancı gezgin onu ziyaret etti ve hakkında yazdı. 1916 ile 1918 arasında Trabzon'un Rus işgali sırasında manastıra el konuldu, 1923'ten sonra ise yapılar tümüyle boşaltıldı.

Yapılar topluluğu geniş bir alana yayılır. Başlıca bölümleri kaya kilisesi, birkaç şapel, bir mutfak, öğrenci odaları, bir misafirhane, bir kütüphane ve ayazmadır. Girişte çok gözlü büyük bir su kemeri yamaca yaslanır; büyük bölümü artık çökmüştür. Uzun ve dar bir merdiven ana kapıya çıkar, yanında nöbetçi odaları vardır; oradan bir başka merdiven iç avluya iner.

Ne zaman gidilmeli

İklim: Across Trabzon as a whole, monthly mean temperatures run from 7.3 °C in February to 23.5 °C in August; the mean stays between 15 and 25 °C in May, June, July, August, September and October; rainfall is heaviest in October (113 mm) and lightest in July (37 mm). Long-term means for 1927-2025 from the Turkish State Meteorological Service (MGM).Kontrol: 22 Eylül 2026