Genel bakış
Aizanoi, Kütahya'nın Çavdarhisar ilçesinde, Penkalas'ın, yani bugünkü Kocaçay'ın yukarı kesiminde yer alır. Kentin kendi kuruluş öyküsü, antik kaynaklarda Frigyalıların öncüsü olarak anılan ve su perisi Erato ile, tanrıça Meter Steunene'nin kutsal mağarası yakınında yaşayan efsanevi kral Arkas'ın çocuğu olarak doğduğu söylenen mitolojik kişi Azan üzerinden yürür. Yaşça kent, Efes, Bergama ve Side'nin çağdaşıdır.
Aizanoi, Frig egemenliği altında yaşayan Aizanitis halkının ana yerleşimiydi. Kentin yüksek platosundaki Zeus Tapınağı çevresinde yapılan kazılarda MÖ 3. binyıla ait yerleşim izleri bulunmuştur. Helenistik dönemde bölge sırayla Bergama'ya ve Bithynia'ya ait oldu, MÖ 133'te Roma'ya geçti. Roma İmparatorluğu altında tahıl, şarap ve yün kenti zenginleştirdi ve ünü bölgenin çok ötesine ulaştı, ancak kentleşmenin kesin kanıtı yalnızca MÖ 1. yüzyılın sonuna doğru görülür; ilk sikkeler de burada o sırada basılmıştır. Kent, MS 2. yüzyılda bir inşa dalgasıyla doruğa ulaştı. Erken Bizans döneminde bir piskoposluk merkeziydi ve bu konumunu 7. yüzyıldan itibaren yitirdi. Ortaçağ'da tapınak platformu bir kaleye dönüştürüldü ve Selçuklu döneminde Çavdar Tatarları onu üs olarak kullandığı için yer Çavdarhisar diye anılmaya başladı.
Avrupalı gezginler Aizanoi'yi 1824'te yeniden keşfetti; 1830'lar ve 1840'lar boyunca incelenip betimlendi ve ilk kazılar 1926'da Alman Arkeoloji Enstitüsü tarafından M. Schede ve D. Krencker yönetiminde yapıldı. Çalışmalar 1970'ten beri her yıl sürmektedir. Kalıntılar arasında Anadolu'nun en iyi korunmuş Zeus Tapınağı, bir tiyatro, ona doğrudan bitişik inşa edilmiş bir stadyum, iki hamam, sütunlu bir cadde, Kocaçay üzerinde ikisi hâlâ ayakta olan beş köprü, iki agora, bir gymnasium, Meter Steunene kutsal alanı, mezarlıklar, bir antik baraj, su kanalları ve kapı yapıları vardır.
Bunlardan üçünü Bakanlık eşi benzeri olmayan yapılar olarak öne çıkarır. Tapınak, sahte dipteros planının tek örneğidir ve dünyanın en iyi korunmuş Zeus tapınaklarından biridir. Stadyum ile tiyatronun tek bir kompleks olarak birleştirilmesi antik dünyanın başka hiçbir yerinde görülmez. MS 2. yüzyıldan kalma pazar yapısı macellum ise dünyanın ilk emtia borsalarından biri olarak tanımlanır; duvarları, Diocletianus'un enflasyonla mücadele için MS 301'de yayımladığı ve imparatorluk pazarlarında malların ne fiyata satıldığını sıralayan fiyat fermanının iyi korunmuş yazıtlarını taşır. Aizanoi 2012'den beri UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ndedir.
Tapınağın kendisi, nehrin batı kıyısından yaklaşık iki yüz metre uzakta, sütunlu galerilerle çevrili 130,5'e 112 metrelik bir temenosun ortasında, 35'e 35 metrelik bir podyum üzerinde durur. Kente yakın ocaklardan çıkarılan mermerle yapılmış, MS 92'de başlanmış ve Hadrianus döneminde (MS 117–138) tamamlanmıştır. Kısa kenarlarında sekiz, uzun kenarlarında on beş sütun yer alır; bir merdiven Frig tanrıçası Meter Steunene'ye adanmış yer altı odasına iner, bir başkası ise çatıya çıkar. Süslemelerinden en çarpıcı olanı akroterlerdir: batı alınlığında orta akroter akantus dalları ve yaprakları arasında bir Kybele büstü, doğuda ise bir Zeus büstü taşır. Ön galerisinin duvarları, kente önemli hizmetlerde bulunan Hadrianus'u ve Apuleius'u öven yazıtlar taşır. Çavdarhisar, Kütahya'ya 50 kilometre uzaklıktadır ve ilçe otobüsleri ile Emet ve Gediz'e giden otobüsler hizmet verir.
Nasıl gidilir
- Ulaşım
- Kütahya to Çavdarhisar is fifty kilometres. Take the Çavdarhisar district buses, or the buses running to Emet and Gediz.
Ne zaman gidilmeli
- İklim
- Across Kütahya as a whole, monthly mean temperatures run from 0.5 °C in January to 20.9 °C in August; the mean stays between 15 and 25 °C in June, July, August and September; rainfall is heaviest in December (76 mm) and lightest in August (18 mm). Long-term means for 1929-2025 from the Turkish State Meteorological Service (MGM).
Ziyaret saatleri
- Ziyaret saatleri
- 08:30 - 18:00
