Genel bakış
Apollon Lairbenos kutsal alanı, Menderes vadisine hâkim küçük konik bir tepe olan Asartepe üzerinde, nehrin güney kıyısında, bugünkü Çal Ovası'nda Hierapolis'e yaklaşık 35 kilometre uzaklıkta yer alır. İlk bakışta Batı Anadolu'ya dağılmış yerel kült merkezlerinden biri gibi görünür ve uzun süre de öyle okunmuştur.
Din tarihçilerinin ilgisini iki nedenle çekmiştir ve ikisi de taşları üzerindeki yazılara dayanır. Kültür Portalı'na göre Anadolu'da katagraphe yazıtları — bir kişiyi ya da bir mülkü tanrıya adayan metinler — veren tek yerdir. Ve Batı Anadolu'ya özgü, Hıristiyanların sonradan benimsediği bir uygulama olan itiraf yazıtlarını veren yalnızca iki alandan biridir.
Alan, Mayıs 1887'de W. M. Ramsay, D. G. Hogarth ve H. A. Brown tarafından tespit edildi. Bölgedeki diğer kült yerlerine bakılırsa kutsal alan, büyük olasılıkla tanrıça Kybele'nin daha eski bir merkezi üzerine, çağımızın ikinci yüzyılında Hadrianus döneminde ve kısa süre sonra yükseltilmişti. Tapınağın kendisi batı kenarında, ana kayaya oyulmuş yüksek bir podyum üzerinde, kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda durur; cephesinde dört sütun ve Korint başlıkları vardır.
Adandığı tanrı Anadolulu bir tanrıdır. Genellikle bir elinde buğday başağı, meşe dalı ya da adak kasesi, öbür elinde çift başlı balta tutarken gösterilir; kimi zaman omzundaki baltaya bir yılan dolanmış hâlde at üzerinde görülür. Adı, kutsal alanda ve yakındaki köylerde bulunan yazıtlarda on dört farklı yazımla geçer; bu, adın yerel olduğunu ve Yunancada seslerinden biri için harf bulunmadığını düşündürür; Hierapolis sikkeleri Lairbenos biçiminde karar kılar.
Nasıl gidilir
- Ulaşım
- Follow the Denizli–Ankara road for thirty kilometres, turn north at Kaklık and go thirty more to the centre of Çal; from Çal the northward road runs eighteen kilometres to Bahadınlar. The temple is four kilometres north-west of Bahadınlar. Minibuses run from the Denizli coach station to Çal and from Çal to Bahadınlar.
Ne zaman gidilmeli
- İklim
- Across Denizli as a whole, monthly mean temperatures run from 6 °C in January to 27.5 °C in July; the mean stays between 15 and 25 °C in May, June, September and October; rainfall is heaviest in January (90 mm) and lightest in August (11 mm). Long-term means for 1957-2025 from the Turkish State Meteorological Service (MGM).
