Genel bakış
Çıldır Gölü 123 kilometrekarelik alanıyla Doğu Anadolu'nun en büyük tatlı su gölü ve ikinci büyük gölüdür. Deniz seviyesinden 1.959 metre yüksektedir, en derin yeri kırk iki metreye ulaşır ve çevresi yaklaşık altmış kilometredir.
Bir lav akıntısı ile bir moloz konisinin birlikte oluşturduğu doğal set gölüdür. Birçok dere ve kaynak onu besler; tek çıkışı kuzeybatıda, Ermenistan sınırında Arpaçay'ın bir kolu olan Telek Deresi'dir. En büyük adası Akçakale kalıntılarının yanındadır. Gölün çevresinde az bitki örtüsü gelişmiştir, ancak onu çevreleyen meralarda yoğun hayvancılık yapılır.
Balıkçılık dört mevsim yapılabilir ve yerel halk için önemli bir gelir kaynağıdır. Kışın göl donar ve balıklar kalın buz kırılarak avlanır. Avlanan en önemli tür aynalı sazandır. Kurak mevsimlerde gölün seviyesi hızla düşer ve sazanın üremesi için gereken sazlıklar daralır; kaynak ayrıca birçok balıkçının kurallara aykırı biçimde denetimsiz avlanmasının balık stoklarını etkilediğini kaydeder.
Bir set ile ayrılmış bataklık ve sulak çayırlar yalnızca gölün kuzeybatısında bulunur. Çevredeki arazi genellikle meradır ve sert bölge iklimi tarıma izin vermez.
Kaynak birkaç kaygıyı sıralar. Devlet Su İşleri'nin gölü beslemek için yaptığı derivasyon tünelleri, hem diğer havzaların kirlilik yükünü göle taşıyabilir hem de hayvancılık için büyük önem taşıyan çayırları kurutabilir; henüz bitirilmemiş olan kuzey derivasyonu, Çıldır'ın en önemli çayırlarından biri olan Karaçay ovasının ot verimini ciddi biçimde etkileyebilir. Kaynak ayrıca göl ve çevresindeki tarım arazilerinde, özellikle azot oranı yüksek gübrenin, özen gösterilmeden ve bölgenin ekolojik ve iklimsel koşulları gözetilmeden kullanılmasıyla tarım kimyasallarının verdiği zarara da dikkat çeker. Gölde aşırı bir kirlilik gözlenmemektedir, ancak evsel kirlilik artmaktadır. Adalar üzerindeki artan insan baskısı, adaları üreme için kullanan türleri etkilemektedir; son yılların turizmiyle bu baskı artmış ve turistik tesisler yapılmaya başlanmıştır.
Gölün havzası, göl seviyesinin yaklaşık iki yüz metre altında uzanan Çıldır ovasından, iki ila üç kilometre genişliğinde nispeten dar bir doğal set ile ayrılır.
Ne zaman gidilmeli
- İklim
- Across Ardahan as a whole, monthly mean temperatures run from -11.2 °C in January to 16.1 °C in August; the mean stays between 15 and 25 °C in July and August; rainfall is heaviest in June (92 mm) and lightest in January (20 mm). Long-term means for 1958-2025 from the Turkish State Meteorological Service (MGM).
