Genel bakış
Selimiye, Mimar Sinan'ın seksen yaşında inşa ettiği ve ustalık eseri dediği yapıdır. Yalnızca Osmanlı-Türk mimarisinin değil, dünya mimarisinin de başyapıtları arasında sayılır; Edirne'nin olduğu kadar Osmanlı döneminin de simgesidir.
II. Selim'in emriyle yaptırılmıştır. İl müdürlüğü yılları 1569-1575 olarak verir; Vikipedi maddesinde okunduğu kadarıyla kitabe ise başlangıcı 1568'e koyar. Açılışın 27 Kasım 1574 Cuma günü yapılması planlanmıştı, ancak padişahın ölümünden sonra 14 Mart 1575'te gerçekleşti. Mülkiyet Sultan Selim Vakfı'na aittir.
Bugün şehrin merkezinde kalan alanda, Süleyman Çelebi döneminde başlayıp I. Bayezid döneminde geliştirilen Edirne'nin ilk sarayı ile baltacıların koğuşları bulunuyordu; kaynaklarda bu alana Sarıbayır ya da Kavak Meydanı da denir. Dört minaresiyle uzaktan seçilen cami, yerin seçiminde Sinan'ın aynı zamanda bir şehircilik ustası olduğunu gösterir.
Padişahın neden Edirne'yi seçtiği kesin olarak bilinmiyor. Evliya Çelebi, Selim'in rüyasında Hz. Muhammed'i gördüğünü ve Kıbrıs'ın fethi anısına bir cami yaptırması istendiğini yazar; ama Kıbrıs, inşaatın başlamasından üç yıl sonra, 1571'de alındığı için bu anlatı doğru olamaz. Daha makul okumalar, o sırada İstanbul'un bir büyük camiye daha ihtiyacı olmadığını, Edirne'nin Rumeli'de Osmanlı yönetiminin merkezi olduğunu ve Selim'in gençliğinden beri şehre özel bir sevgi duyduğunu belirtir.
Cami kesme taştan yapılmıştır; içeride 1.620 metrekare, toplamda 2.475 metrekare yer kaplar. Daha önceki kubbeli yapılarda ana kubbe basamak basamak yükselen yarım kubbelerin üstüne oturtulurken, burada tek bir kubbe bütün iç mekânı örter: çapı yaklaşık 31,30 metre, zeminden yüksekliği yaklaşık 43,28 metredir. Kubbe, sekiz büyük fil ayağının taşıdığı bir kasnağa oturur ve ayaklara altı metre genişliğindeki kemerlerle bağlanır; bu, Sinan'ın kullandığı sekiz ayaklı planın en usta örneğidir. İç mekânı bu biçimde örtmek ona, bütün alanın tek bakışta kavranmasını sağlayan bir genişlik ve ferahlık kazandırmış, aynı kubbe yapının dıştan görünen siluetini de belirlemiştir.
Kültür portalı işin başlangıcını 1568'e, bitişini 1575'e koyar ve yaklaşık on beş bin kişinin çalıştığını söyler. Ayrıca Sinan'ın kendi yapılarını anlattığı Tezkiretü'l-Bünyan'a atıf yapar; Sinan orada, burada yükselttiği kubbenin Ayasofya kubbesini aştığını ve minarelerinin eşi olmadığını yazmıştır.
İnce dört minarenin her biri üç şerefelidir ve yükseklikleri 70,89 metredir. Giriş tarafında her şerefeye ayrı bir merdivenle çıkılır; diğer ikisine tek bir merdivenle çıkılır.
Mimarisinin ötesinde cami; taş, mermer, çini, ahşap ve sedef süslemeleriyle de önemlidir. Mihrap ve minber mermer işçiliğinin başyapıtlarıdır. Ortadaki, on iki mermer sütun üzerindeki müezzin mahfili klasik dönemin en güzel örneklerindendir ve yaldızlı Edirne işi kalem süslemeye sahiptir. İznik'te sır altı tekniğiyle yapılan çiniler, Osmanlı sanatında ve dünya sanatında ayrı bir yere sahiptir.
Taş duvarlarla çevrili geniş dış avluda sıbyan mektebi, dârülkurrâ ve dârülhadis bulunur. Dârülhadis bugün Türk ve İslam eserleri müzesi, dârülkurrâ ise vakıf eserleri müzesi olarak hizmet verir. Teras altındaki arasta çarşısı, camiye gelir sağlamak üzere III. Murad döneminde yapılmıştır; ilk sırasını Sinan yapmış, geri kalanını mimar Davut Ağa tamamlamıştır.
UNESCO, külliyeyi 2000'de geçici listesine aldı ve 2011'de kültürel miras olarak, bir ve dördüncü ölçütlere göre Dünya Mirası Listesi'ne yazdı; karar, Dünya Mirası Komitesi'nin 19-29 Haziran 2011 tarihleri arasında yapılan otuz beşinci oturumunun 35 COM 8B.37 sayılı kararıdır.
Nasıl gidilir
- Ulaşım
- Edirne is about two hours from İstanbul, and buses run between the two almost every hour; there are regular coaches from other cities as well. Edirne is also a stop on the trains between Europe and İstanbul.
Ne zaman gidilmeli
- İklim
- Across Edirne as a whole, monthly mean temperatures run from 2.8 °C in January to 24.8 °C in July; the mean stays between 15 and 25 °C in May, June, July, August and September; rainfall is heaviest in December (71 mm) and lightest in August (23 mm). Long-term means for 1930-2025 from the Turkish State Meteorological Service (MGM).
