Genel bakış
Engüzek Kalesi, Erzurum’un Uzundere ilçesinde, Dikyar köyünde, Tao tarihî bölgesinde yer alır. Gürcülerden kalan bir ortaçağ kalesidir. Adı köyün eski adından gelir; Üngüzek Kalesi ve Engüzekkapı Kalesi olarak da bilinir; ortaçağ yazılı kaynaklarında Ağca Kala adıyla geçer.
Tao, Orta Çağ’da Gürcistan’ı oluşturan bölgelerden biriydi ve kalenin bulunduğu köyü Osmanlılar on altıncı yüzyılın ortasında Gürcülerden almıştır. 1574 tarihli mufassal Osmanlı defterine göre Engüzek, 142 haneli, orta büyüklükte bir yerleşimdi. On altıncı ve on yedinci yüzyıl olaylarını anlatan bir Gürcü eserinde kale Ağca Kala adıyla geçer; Çıldır ilçesindeki Ağca Kala’da olduğu gibi bu ad, aynı anlama gelen Gürcüce Tetrtsikhe’nin Türkçeye çevirisi olabilir.
Köyün güneydoğusunda yer alan Engüzek, Orta Çağ’da Tortum vadisinin en önemli kalesiydi. Tortum Çayı vadisini ve Çoruh kıyısından Çorgenisi vadisi boyunca yukarı çıkan eski yolu denetliyordu; bu yol daha sonra Çoruh üzerindeki Oşnaki Kalesi’nin denetimine giriyordu.
Kalenin ne zaman yapıldığı tam olarak bilinmemektedir. Orta Çağ’da Türk beylerinin yaptırdığı öne sürülmüştür, ancak içindeki kilise yapının Müslümanlar tarafından yapılmadığını gösterir.
Kale, Dikyar’ın Dere mahallesinde, deniz seviyesinden 1.180 metre yükseklikte, ulaşılması güç bir kayanın üzerindedir. Kireç harcıyla birleştirilmiş, orta boy, kabaca işlenmiş taşlarla örülmüştür ve ölçüsü 78 x 38 metredir. Büyük ölçüde sağlam olarak günümüze gelmiştir; ayakta kalan surları otuz metre yüksekliğe ulaşır. Dört kulesi vardır.
İçeride bir kilise, sarnıçlar, depolar, dereye inen bir tünelin bölümleri ve çeşitli başka yapıların kalıntıları bulunur. Kalenin eteğinde, küçük bir derenin yanında, Osmanlı döneminde yapılmış bir hamamın kalıntıları durur.
Ne zaman gidilmeli
- İklim
- Across Erzurum as a whole, monthly mean temperatures run from -9.1 °C in January to 19.6 °C in August; the mean stays between 15 and 25 °C in July and August; rainfall is heaviest in May (73 mm) and lightest in August (18 mm). Long-term means for 1929-2025 from the Turkish State Meteorological Service (MGM).
