Kars Müzesi: Ziyaret Saatleri

Genel bakış

Kars Müzesi, 2.014’ü arkeolojik, 1.254’ü etnografik olmak üzere 3.600’den fazla eserle ilin en büyük müzesidir ve ülkenin arkeoloji, etnografya ve taş eserler alanındaki önemli müzeleri arasında yer alır. Kars, Kafkasya’dan Anadolu’ya girişteki ilk yerleşim yeridir ve binlerce yıldır iskân edilmiştir; müze, İpek Yolu üzerindeki Ani Ören Yeri’nin ve bölgenin yoğun arkeolojik yerleşiminin ortaya çıkardıklarını korumak gereksiniminden doğmuştur.

1959’da valilik binasında bir müze bürosu kuruldu. Bölgeden toplanan eserler çoğaldıkça Kümbet Camii olarak da bilinen Havariler Kilisesi müzeye çevrilip 1964’ten 1978’e kadar sergileme için kullanıldı. Ardından daha büyük bir müzenin gerekli olduğuna karar verildi; 1978’de İstasyon Mahallesi’nde modern bir bina yapıldı ve 1980’lerin başında ziyarete açıldı.

Eserler iki katta sergilenir. Zemin katta eski eserler deposu, ofisler ve arkeoloji galerisi; birinci katta etnografya galerisi ve personel odaları bulunur. Bir çocuk müzesi ve atölye bölümü vardır, müze bahçesinde taş eserler durur. Binanın kapalı alanı 1.400 metrekaredir; bunun 500’ünü idari ve depo bölümleri, 900’ünü galeriler oluşturur.

Arkeoloji galerisi Paleolitik Çağ’la başlar. Türk arkeolog Kılıç Kökten’in 1971’de Kağızman’da yaptığı kazılarda bulunan taş el baltaları, çakmaktaşı, mikrolitler, kazıyıcılar ve kesici aletler burada sergilenir; MÖ on üçüncü binyılda iskân edilmiş olan Kağızman mağarası, Anadolu’nun en eski yerleşim yerlerinden biri olarak saptanmıştır. Müzenin dinozora ait olduğunu belirttiği bir kemik de vardır. MÖ üçüncü binyıldan, yani Erken Tunç Çağı’ndan, Kafkasya’dan Anadolu’ya gelen Hurrilere ait, Ani’de bulunmuş siyah perdahlı pişmiş toprak eserler ile aynı döneme ait baltalar, iğneler, fibulalar, yüzükler, delici aletler ve ağırşaklar gelir.

Bu galerideki en önemli parçalar arasında Sarıkamış yakınlarındaki Micingirt köyünde bulunan iki bronz Urartu kılıcı, bununla birlikte bir bronz savaş kemeri, bronz bilezikler, akik boncuklar ve boyalı pişmiş toprak vazolar vardır; bunlar, Van Gölü’nden Çıldır Gölü’ne uzanan geniş bir alanda Urartuların kurduğu krallıktan gelir. Sergilenen sikkeler Yunan, Roma, Part, Bizans, Anadolu Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine aittir; altın, gümüş, bakır ve kurşundan basılmış olup kronolojik olarak dizilmiştir. Ayrıca tahıl saklamakta kullanılan büyük küpler olan pithoslar, porselen, bölgede sütten tereyağı yapmakta kullanılan yayık ve Roma, Bizans, geç Hristiyan ve Selçuklu dönemlerine ait birçok eser, bunların yanında pek çok taş işçiliği bulunur: hayvan figürleri, kollarında iki aslanı toplamış bir figürü gösteren Selçuklu mitolojik oyması, çeşitli uygarlıklara ait mezar taşları ve çoğunlukla yapılardan geldiği düşünülen Selçuklu ve Osmanlı dönemi yazıtlı levhalar.

Üst kattaki etnografya koleksiyonu çoğunlukla on sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıl Osmanlı işlerinden oluşur. Kars’tan ve çevresinden toplanmış dokumaları — halılar, kilimler, heybeler, at örtüleri, yastık yüzleri ve seccadeler — yün dokumak için kullanılan yerel aletlerle birlikte, bakır ve tuncdan mutfak eşyalarını içerir: kazanlar, tepsiler, kâseler, ibrikler, küçük tencereler, kavurma kapları, köpük kepçesi leğenleri, tavalar, havanlar ve kaşıklar. Silahlar vardır; bunların arasında altın ve gümüşle işlenmiş hançerler, bıçaklar ve kılıçlar, çakmaklı ve döner tabancalar, demir ve bronz baltalar ile barut kutuları yer alır; elle kopyalanmış ve basılmış eski kitaplar, fermanlar, gazeteler, çantalar ve yazı takımları ile el yazması Kur’an’lar gibi yazılı malzeme ve müzik aletleri de bulunur. Giysiler arasında Osmanlı kaftanları, Kafkasya’dan göç sırasında giyilen kıyafetler, yerel kaftan, kısa ceket, üç etekli elbise, kuşak, başörtüsü, göğüslük, saç bağları, şal kuşak ve çoraplar; ev eşyaları arasında ise çadır çıtı yer alır — farklı renkte iplerle sarılmış, kilim gibi desenlenmiş, çadırın içini bölmeye yarayan çubuklar. Gümüş işlemeli koşum takımları, deve takımları, bastonlar, kamçılar, araba fenerleri, gümüş saatler ve zincirler, tılsım ve sigara kutuları, kehribar, oltu taşı, mercan ve sedeften tesbihler ve ağızlıklar, nargileler, şamdanlar, lambalar, semaverler, süt takımları, şekerlikler, maşalar, gümüş Kafkas kemerleri, bilezikler, taç parçaları, kolyeler ve başlıklar koleksiyonu tamamlar.

Beyaz bir tren vagonu, Kars’ın kurtarıcısı ve On Beşinci Kolordu komutanı Kâzım Karabekir Paşa’ya, 13 Ekim 1921 tarihli Kars Antlaşması için şehre gelen Rus generaller tarafından verildi. Komutanlığı yıllarında Kars ile Erzurum arasında özel vagonu olarak kullandı. On üç metre uzunluğundaki vagon Kars müzesinin bahçesinde dururdu ve o günden beri Kanlı Tabya Kafkas Cephesi Harp Tarihi Müzesi’nin bahçesine taşınmıştır.

Ne zaman gidilmeli

İklim: Across Kars as a whole, monthly mean temperatures run from -10.7 °C in January to 17.9 °C in August; the mean stays between 15 and 25 °C in July and August; rainfall is heaviest in May (83 mm) and lightest in January (23 mm). Long-term means for 1931-2025 from the Turkish State Meteorological Service (MGM).Kontrol: 22 Eylül 2026