Laodikeia Örenyeri

Genel bakış

Laodikeia, Denizli'nin altı kilometre kuzeyinde, bir zamanlar ayrı köyler olan Eskihisar, Goncalı ve Bozburun mahalleleri içinde yer alır ve yaklaşık beş kilometrekarelik bir alana yayılır. Antik coğrafyada Frigya, Lydia ve Karia'nın buluştuğu Lykos vadisinin — bugünkü Çürüksu'nun — ortasındadır. Vadinin güneyinde antik adı Salbakos olan Babadağ, kuzeyinde Çökelez, doğusunda antik adı Kadmos olan Honaz, batısında Buldan dağları yükselir; Asopos deresi kentin batısından ve güneybatısından, Kapros güneydoğusundan, Lykos ise kuzeydoğusundan akar.

İnsanlar buraya kentten çok önce gelmişti. Yerleşim alanında, özellikle batı ve güneybatıda yapılan yüzey araştırmaları, MÖ 3500 civarındaki Geç Kalkolitik ve MÖ 3000 civarındaki Erken Tunç Çağı'nın ilk evresine ait çanak çömlek ve çakmaktaşı ortaya çıkardı; bu da ilk yerleşimin ana su kaynağı olan Asopos çevresinde geliştiğini gösterir. Batı nekropolünde bulunan kaplar MÖ 5500 civarındaki Erken Kalkolitik'e aittir ve Lykos vadisinde bugüne kadar kaydedilen en eski buluntulardır.

Kentin kendisi MÖ üçüncü yüzyılın ortasında, 261 ile 253 arasında, Selevkos kralı II. Antiokhos Theos tarafından kuruldu ve karısı Laodike'nin adını aldı. Önemli yolların buluştuğu yerde, Selevkos'un arazi politikasına uygun olarak seçilmiş, aynı anda askerî, idari ve ekonomik bir konuma sahip olan kent bölgenin ana merkezi oldu. Tarihî kayıtlara ilk kez MÖ 220'de Akhaios'un isyanıyla girer; Akhaios burada kendini kral ilan etti ve kendi adına sikke bastı. MÖ üçüncü yüzyıla ait mezar yazıtları şimdiden bir pazarı, bir strategeionu, bir gymnasiumu ve bir tiyatroyu anar. Yunan panteonunun yanı sıra burada Zeus Aseis ve İsis kültlerine rastlanır; bunlar doğu inancıyla karışmıştır; kurucu baş tanrı Zeus Laodikeus'tu.

Laodikeia, Selevkoslarla Romalılar arasında Bergama'nın desteğiyle yapılan MÖ 190'daki Magnesia savaşına kadar Selevkos egemenliğinde kaldı. MÖ 188'deki Apameia Barışı'ndan sonra galip gelen Bergama Krallığı bölgenin denetimini ele aldı; kent Attalosçulara ve Roma'ya sıkı sıkıya bağlanarak önemli ayrıcalıklar kazandı ve MÖ 130 ya da 129'da tamamen Roma'ya geçti.

Ticaret her zaman işiydi — önce dokuma, sonra mermer, tahıl ve hayvancılık — ve yapılar buna uygun bir ölçektedir. Stadyum 285'e 70 metre ölçüsündedir ve il valiliği onu Anadolu'nun en büyüğü olarak niteler. İki tiyatro, dört hamam kompleksi, beş agora, beş anıtsal çeşme, iki anıtsal kapı, bir meclis binası, tapınaklar, kiliseler ve sütunlu caddeler vardır. Kazı ve restorasyon 2003'ten beri Pamukkale Üniversitesi'nden Prof. Dr. Celal Şimşek yönetiminde sürmektedir ve 2008'den beri kış molası vermeden devam etmektedir.

Birkaç bölüm kazılmış, restore edilmiş, yeniden ayağa kaldırılmış ve bugün yürünebilir durumdadır: Suriye Caddesi'nin 400 metrelik bir kesimi, kuleleri ve çeşmesiyle Doğu Bizans Kapısı, A Evi diye bilinen 2.000 metrekarelik konut kompleksi, A Tapınağı, merkezî agora, Septimius Severus çeşmesi, koruyucu çatı altındaki Laodikeia kilisesi, kuzey kilise, umumi tuvaleti ve su deposuyla B çeşmesi ve Stadyum Caddesi'nin 350 metresi. Buluntular kalıntıları yaşayan bölgeye bağlar: Denizli'nin simgesi olan horoz, nar ve patlıcan kabartmaları ile yerel dokuma ticaretini dört bin yıl geriye götüren ağırşaklar, bir boyahane, yün boyaları ve kumaş parçaları. Kent, imparator Phokas döneminde, 602 ile 610 arasında yaşanan büyük depremden sonra Kaleiçi ve Hisarköy'e doğru nihayet terk edildi.

Ne zaman gidilmeli

İklim: Across Denizli as a whole, monthly mean temperatures run from 6 °C in January to 27.5 °C in July; the mean stays between 15 and 25 °C in May, June, September and October; rainfall is heaviest in January (90 mm) and lightest in August (11 mm). Long-term means for 1957-2025 from the Turkish State Meteorological Service (MGM).Kontrol: 22 Eylül 2026