Genel bakış
Nebi Camii, Diyarbakır'ın Sur ilçesinde yer alır. On beşinci yüzyılda Akkoyunlular döneminde yapılmıştır ve Peygamber Camii olarak da bilinir.
Minarenin üzerindeki, Hicrî 936, yani 1530 tarihli bir kitabe, bu bölümü Hacı Hüseyin adlı bir Diyarbakırlı kasabın yaptırdığını gösterir; ancak ana yapıyı kimin yaptığı kesin olarak bilinmemektedir; taş çatılı tek kubbeli caminin on beşinci yüzyıla ait bir Akkoyunlu eseri olduğu, on altıncı yüzyılda bazı değişiklikler geçirdiği düşünülür. Ad, minaredeki kitabelerden gelir; bunların çoğu Hz. Muhammed'in sözlerini 'Peygamber buyurdu ki' ifadeleriyle aktarır; bu yüzden yapıya Nebi Camii, Peygamber Camii ya da Camiu'n-nebi denir.
Kaynaklar, caminin ilk yapıldığında çok geniş bir alanı kapladığını söyler. Bir zamanlar Hanefi ve Şafii bölümlerine ayrılmıştı; bugün ayakta duran yapı Şafii tarafına aittir. Birinci Dünya Savaşı sırasında Hanefi bölümü kışla olarak kullanılmış ve bunun sonucunda çinileri ve diğer kısımları zarar görmüştür. Bu bölüm 1927'de tamamen çökmüş, 1955'te geriye kalanı minareyle birlikte belediye tarafından yıktırılarak o sırada genişletilmekte olan Gazi Caddesi'ne katılmıştır. Aynı yıl minare girişin yanından bugünkü yerine taşınmış ve cami bugünkü biçimini almıştır. 1960'ta Vakıflar Genel Müdürlüğü geriye kalanı onarmış ve minare bugünkü yerinde yeniden yapılmıştır. Caminin ayrıca minareye bitişik kemerli kapılı bir avlusu, onun doğu tarafında küçük dükkânlar ve kuzeyinde bir bölümü günümüze ulaşan bir medresesi vardı.
Cami, Diyarbakır'a özgü siyah bazalttan yapılmıştır. Son cemaat yerinin yüzünde ve minarede, tek düze görünümü kırmak için beyaz ve siyah bazalt sıraları dönüşümlü kullanılmıştır. Plan altı destek üzerine oturur. Son cemaat yerinin sütunları silindirik gövdelidir; başlıkları kenarlarından pah kırılarak kesik piramit biçimine sokulmuştur ve revağın sivri kemerleri oyuk ve yuvarlak profillerle çerçevelenip vurgulanmıştır.
Hanefi bölümü Şafii bölümünün doğusunda yer alıyordu; genişliğine dikdörtgen planlıydı, ayaklar ve kemerler üzerinde dört nefe sahipti; Şafii bölüm de aynı şekilde genişliğine dikdörtgen planlıdır ve bir kubbeyle örtülüdür. Minare dört köşelidir ve süslü kitabelerle kuşatılmıştır. Yapı tek katlıdır ve avluya bakan kuzey cephesindeki tek kapıyla dışarıya açılır; her cephede iki, toplam sekiz pencere açıklığı vardır.
Ne zaman gidilmeli
- İklim
- Across Diyarbakır as a whole, monthly mean temperatures run from 1.8 °C in January to 31 °C in July; the mean stays between 15 and 25 °C in May and October; rainfall is heaviest in December (70 mm) and lightest in August (1 mm). Long-term means for 1929-2025 from the Turkish State Meteorological Service (MGM).
