Genel bakış
Aziz Kyriakos Kilisesi olarak da bilinen Surp Giragos Ermeni Kilisesi, Diyarbakır'ın Sur ilçesinde yer alır. Orta Doğu'daki Ermeni cemaatinin en büyük kilisesi sayılır ve 2016'da devlet tarafından kamulaştırılmıştır.
İnciciyan'ın anlatımına göre kilise on altıncı yüzyılda yapılmıştır. Aziz Theodoros Kilisesi 1518'de camiye çevrildikten sonra Surp Giragos'un, o kiliseye ait mezarlığın içinde yapıldığını yazar.
Kilise 1722'de, dönemin metropoliti Bedros Vartabed'in yönetiminde kapsamlı bir restorasyon geçirdi. 1881'de çıkan bir yangınla harap oldu. Belgeler yangının kazara çıktığını ve Ermeni cemaatinin yapıyı onarmak için padişahtan izin istediğini gösterir. Şeyhülislamdan bir fetva istendi; o, antlaşmayla alınan bir kentte eski bir kilise yanmışsa o kentin gayrimüslim tebaasının onu hiçbir ekleme yapmadan eski haline uygun olarak onarmasının caiz olduğuna hükmetti. İzin verildi ve kilise yeniden yapılarak 1883'te ibadete açıldı.
Diyarbakır'ı ziyaret eden Lehistanlı Simeon, oradaki Ermeni kiliselerini gezdi ve kentte Surp Kiragos ve Surp Sargis adlı iki büyük taş Ermeni kilisesini, piskopos konutu ve okul binalarıyla birlikte anlattı. Bir gün Surp Kiragos'a girdiğinde beş sunağının her birinin önünde ayrı bir ayin yapılmakta olduğunu, orada vardapetler, rahipler ve piskoposların yanı sıra yirmi beş papaz saydığını yazdı. İnciciyan ve on dokuzuncu yüzyılda kente gelen gezginler onu yedi sunaklı çok büyük bir kilise olarak anlatır.
Osmanlı arşiv belgelerinde ve mahkeme sicillerinde kilise Küçük Kilise ve Çanaklı Kilise adlarıyla da geçer. Gezginlerin anlatımları büyük bir yapıyı betimlediği için neden küçük kilise denildiği bilinmemektedir; 1952'de ölen Diyarbakırlı siyasetçi ve öğretmen Mustafa Akif Tütenk anılarında onun küçük bir kilise olduğunu yazmıştır.
Ne zaman gidilmeli
- İklim
- Across Diyarbakır as a whole, monthly mean temperatures run from 1.8 °C in January to 31 °C in July; the mean stays between 15 and 25 °C in May and October; rainfall is heaviest in December (70 mm) and lightest in August (1 mm). Long-term means for 1929-2025 from the Turkish State Meteorological Service (MGM).
