Cami, Şanlıurfa merkezinde Divanyolu Caddesi üzerinde, tarihi belirlenemeyen ve Kızıl Kilise olarak bilinen daha eski bir kilisenin yerine yapılmış. O önceki yapının avlu duvarları, sütunları, başlıkları ve çan kulesi hâlâ ayakta.
Kuruluş kitabesi yok, bu yüzden camiyi kimin ve ne zaman yaptırdığı kesin olarak bilinmiyor; 1170-1175 arasında Zengiler tarafından yaptırıldığı düşünülüyor. Kitabelerden 1684, 1779, 1780 ve 1870’te onarıldığı anlaşılıyor. İslam fetihlerinden sonra hem sütunlarının kırmızı mermerinden hem de kiliseyle bağlantısından dolayı Kızıl Cami olarak anıldı.
Bir özelliği bir ilk olarak ileri sürülüyor: ayaklar üzerine oturan ve her biri çapraz tonozla örtülü on dört sivri kemerle avluya açılan son cemaat yeri, Anadolu’da ilk kez bu camide görülüyor.
İbadet salonunun içinde bir kuyu var. Yerel bir inanışa göre, Hz. İsa’nın havarisi Thomas ile Kral Abgar’a gönderdiği bez bu kuyuya konulmuş ve bu nedenle suyu şifalı sayılıyor. Minare, Cumhuriyet döneminde bir saat eklenerek saat kulesine dönüştürüldü ve şehrin ilk ve tek saat kulesi olarak hizmet veriyor.
Kızıl Kilise’nin kalın duvarlarıyla çevrili avlunun kuzeybatı bölümü bir mezarlık. Oradaki türbede, Halidi tarikatının kurucusu Mevlana Halid Ziyâeddin’in küçük oğlu, 1823’te ölen Şehabeddin Ahmet’in mezarı bulunuyor; türbe il kültür vakfı tarafından restore edildi. Caminin kendisi ise Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 2010–11’de onarıldı.
Nasıl gidilir
- Ulaşım
- Şanlıurfa'nın şehir içi ulaşımıyla gidilebilir.
Ne zaman gidilmeli
- İklim
- Şanlıurfa ili genelinde aylık ortalama sıcaklık Ocak ayında 5,7 °C ile Temmuz ayında 32,1 °C arasında değişiyor; ortalama Nisan, Mayıs ve Ekim aylarında 15 ile 25 °C arasında kalıyor; yağış en çok Ocak ayında (85 mm), en az Temmuz ayında (2 mm) düşüyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün (MGM) 1929-2025 dönemi uzun yıllar ortalamaları.
