İstiklal Caddesi, Beyoğlu sırtı boyunca, yukarı ucundaki Taksim Meydanı'ndan aşağı ucundaki Tünel'e kadar 1,4 kilometre uzanır ve baştan sona araçlara kapalıdır. Bütün ilçe adını, bu cadde ve ondan ayrılan sokakların çevresinde gelişen eski Beyoğlu semtinden alır. Osmanlı döneminde Cadde-i Kebir, yani 'büyük cadde', ya da burada yaşayan çok sayıdaki Avrupalının dilinde Grande Rue de Péra idi; Cumhuriyet'in kuruluşundan sonra İstiklal Caddesi adını aldı. Ortası Galatasaray kabul edilir; Yeniçarşı Caddesi burada okulun yanından caddeyi keser ve Şadi Çalık'ın 1973 tarihli '50. Yıl' heykeli burada durur.
Cadde dar bir patika olarak başladı. Galata henüz surlarla çevrili bir koloniyken üstündeki sırt bağlar, mezarlıklar ve korulardan ibaretti; Galata Kulesi yakınındaki kapıdan kuzeye, dağınık yazlık evlerin arasından bir yol uzanıyordu. Fetihten sonra Galata tüccarları surların dışına taştıkça ve önce Fransa'nın, sonra öteki Avrupa devletlerinin elçilikleri yamaca yerleştikçe bu yol yavaş yavaş Pera'nın ana caddesine dönüştü. Asıl dönüşümünü on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında, Tanzimat reformlarının ardından yaşadı: yol kaplaması, gaz aydınlatması, kanalizasyon, ardından elektrik, Tünel demiryolu, atlı ve elektrikli tramvaylar geldi; yol boyunca moda dükkânları, kafeler, tiyatrolar ve pastaneler sıralandı. En kozmopolit yılları, burada pek çok dilin duyulabildiği on dokuzuncu yüzyılın sonu ile yirminci yüzyılın başıydı; 1917'den sonra devrimden kaçan Ruslar caddeyi ve yan sokaklarını doldurdu. 1990'da cadde ve ona açılan sokaklar motorlu taşıt trafiğine kapatıldı; tramvay da Taksim ile Tünel arasında 1,65 kilometrelik tek hatlı bir hat olarak geri döndü.
Caddeyi yavaş yürümenin sebebi binalarıdır. Galatasaray'da lisenin büyük dökme demir kapısı, eski usul sokak fenerleri taşıyan mermer sütunların arasından meydana açılır; okul 1 Eylül 1868'de Mekteb-i Sultanî adıyla, Türkçe ve Fransızca eğitime başladı. Yakındaki Ağa Camii caddedeki tek camidir; 1594'te Galatasaraylı Hüseyin Ağa tarafından yaptırılmış, 1834'te kesme taşla yenilenmiştir ve bahçesinde Oluklubayır Tekkesi'nden gelme güzel bir çeşme vardır. Çiçek Pasajı, 1870'te yanan Naum Tiyatrosu'nun yerinde, 24 dükkân ve 18 daireli Cité de Pera olarak yapıldı; bugünkü adını 1930'larda, bir çiçek yetiştiricileri kooperatifinin buraya taşınıp çiçek mezatlarının başlamasıyla aldı, 1978'de çöktü ve 1988'de onarıldı. Yanındaki, Pera sakinlerinin Balık Pazarı dediği Sahne Sokağı'nda taze balık, meze ve sebze satılır; sokağın ağzında midye ve kokoreç satıcıları vardır, Üç Horan Kilisesi'nin kapısı da Çiçek Pasajı'nın girişini hemen geçince karşınıza çıkar.
Daha ileride eski elçilikler semtinin konsoloslukları ve kiliseleri bulunur. Rus Konsolosluğu geniş bir arsada, Gaspare Fossati'nin tasarladığı bir binadadır; bu bina bitene kadar elçilik, bugün Narmanlı Yurdu denen, caddedeki kalın payelerli binada bulunuyordu; bu bina sonradan sahaflara, antikacılara ve sanatçı atölyelerine ev sahipliği yaptı ve Ahmet Hamdi Tanpınar'ın uğrak yeriydi. İsveç Sarayı 1869 tarihlidir; Fransız Konsolosluğu ise bugünkü taş hâliyle 1898 tarihlidir ve 1760'ta veba hastalarına ayrılmıştı. Giulio Mongeri'nin eseri olan İtalyan Katolik kilisesi St. Antoine, 15 Şubat 1912'de neogotik üslupta tamamlandı ve Noel ayinlerinde büyük kalabalıklar çeker. İlk kez 1584'te yapılan ve tekrarlanan yangınlardan sonra yeniden inşa edilen Santa Maria Draperis, ziyaretçileri iki meleğin tuttuğu bir inci kabuğunun içinde duran bir Meryem Ana figürüyle karşılar. Raimondo d'Aronco'nun, II. Abdülhamid'in Hollandalı terzisi J. Botter için yaptığı 1900 tarihli Botter binası, İstanbul'daki en önemli art nouveau yapısı kabul edilir; Taksim ucuna yakın Yeşilçam Sokağı ise Türk sinemasına lakabını vermiştir, çünkü 1980'den önce film şirketlerinin çoğunun bürosu bu sokaktaydı.
Nasıl gidilir
Cadde, M2 metro hattının bir istasyonu olan Taksim Meydanı'nda başlar; tarihî tramvay Taksim'i öbür uçtaki Tünel'e bağlar. Tünel'den Galip Dede ve Yüksek Kaldırım caddeleri yokuş aşağı Karaköy'e iner.
Ne zaman gidilmeli
- İklim
- İstanbul ili genelinde aylık ortalama sıcaklık Ocak ayında 6,8 °C ile Ağustos ayında 24,7 °C arasında değişiyor; ortalama Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül ve Ekim aylarında 15 ile 25 °C arasında kalıyor; yağış en çok Aralık ayında (99 mm), en az Temmuz ayında (22 mm) düşüyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün (MGM) 1950-2025 dönemi uzun yıllar ortalamaları.
