Genel bakış
Zeugma, geçit ya da köprü demektir ve ad, kentin tüm açıklamasıdır. Fırat'ın ana geçit noktalarından birinde, kuzey-güney ve doğu-batı ticaret yollarının buluştuğu yerde, Nizip'in on kilometre doğusundaki tepelerde yer alırdı; yöre halkı yeri hâlâ Belkıs olarak adlandırır. M.Ö. 300 dolaylarında İskender'in generallerinden I. Seleukos Nikator, İskender'in nehri geçtiği noktada bir kent kurdu ve ona Fırat Kıyısındaki Seleukeia adını verdi; karşısında eşi Apama için ikinci bir kasaba kurdu ve ikisini bir köprüyle birleştirdi. M.Ö. 31'den itibaren yer Roma'ya geçti ve Zeugma adını aldı.
Konumu, onu erken imparatorluk döneminde bir lejyon üssü ve Roma doğusunun bir sınır kenti, yani kültürlerin buluşup karıştığı bir yer yaptı — ve yerden çıkan tam olarak budur. Roma yüzyılları onun en iyi dönemiydi. M.S. 256'da Sasani kralı I. Şapur kenti ele geçirdi, yaktı ve yıktı; kent bir daha eski önemine kavuşamadı.
Roma kentinin geride bıraktığı şey her şeyden önce zeminleridir. Zengin villalarının mozaikleri, çoğu ikinci ve üçüncü yüzyıllara ait olup, bakanlığın dünyadaki en iyilerin yanına koyduğu bir düzeye ulaşmıştı ve alanın yalnızca bir bölümü kazılmıştır. Kazılar ayrıca kil mühür baskıları olan bullaları ortaya çıkardı; bakanlık bunların Gaziantep'e ve Türkiye'ye bir dünya rekoru kazandırdığını belirtir. Burada ayrıca Kommagene dönemine ait, bakanlığın başka yerde eşi olmadığını söylediği türden iki bütünleşik tapınak yer alır. Alan 2012'de UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alınmıştır.
Zeugma'nın gerçekte nerede olduğunun saptanması uzun zaman aldı. Antik yazarlar onu tanımlamıştı, ancak yıllarca yeri bugünkü Şanlıurfa'daki Birecik'e yerleştirildi. Amerikalı araştırmacı J. R. Metheny yerleşimin Belkıs köyünde olduğunu ilk öneren kişiydi ve 1970'lerin başında Alman arkeolog Jörg Wagner doktora çalışması sırasında arkeolojik, nümismatik ve epigrafik kanıtları bir araya getirerek tanımlamayı kapsamlı biçimde yaptı.
Bilinenlerin çoğu aceleyle yerden çıkarıldı. Birecik Barajı'nın Apameia'nın tamamını ve Seleukeia'nın bir bölümünü sular altında bırakacağı anlaşılınca, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Packard Humanities Institute ve diğerleriyle kurtarma kazısı başlatıldı; bu çalışma 2000'de sona erdiğinde, şimdi su altında kalan Roma evlerinin mozaikleri, freskleri ve buluntuları çıkarılıp Gaziantep Müzesi'ne götürülmüştü. Kazılar 2005'te Ankara Üniversitesi'nden Prof. Kutalmış Görkay yönetiminde yeniden başladı. Daha önceki kampanyalar arasında Gaziantep Müzesi'nin 1987'de güneydoğu nekropolünde yaptığı, kayaya oyulmuş mezar odalarının bulunduğu çalışma, 1992 ile 1994 arasında Batı Avustralya Üniversitesi ile yapılan ortak kazı ve 1995'ten itibaren Nantes Üniversitesi'nin Apameia'da yürüttüğü Fransız çalışmaları yer alır. Alana, Nizip'teki Belkıs Merkez Mahallesi'ne giden araçlarla ulaşılır.
Nasıl gidilir
- Ulaşım
- Take a vehicle to the Belkıs Merkez neighbourhood of Nizip in Gaziantep.
Ne zaman gidilmeli
- İklim
- Across Gaziantep as a whole, monthly mean temperatures run from 3.2 °C in January to 28.1 °C in July; the mean stays between 15 and 25 °C in May, June, September and October; rainfall is heaviest in January (103 mm) and lightest in August (5 mm). Long-term means for 1940-2025 from the Turkish State Meteorological Service (MGM).
Ziyaret saatleri
- Ziyaret saatleri
- 08:00 - 19:00
