Genel bakış
Yerebatan Sarnıcı, İstanbul'un su ihtiyacını karşılamak üzere imparator Iustinianos döneminde 526–27'de inşa edilmiş kapalı bir su sarnıcıdır. Ayasofya'nın güneybatısında Soğukçeşme Sokağı üzerinde, Bizans imparatorluğunda dünyanın sıfır noktası sayılan taş olan Milion'un yanında, Binbirdirek ve Şerefiye sarnıçları ile Akhilleus ve Zeuxippos hamamlarıyla aynı bölgede yer alır.
Türkçede iki adla bilinir: sudan yükselen çok sayıdaki mermer sütun nedeniyle batık saray anlamına gelen Yerebatan Sarayı ve üzerinde bir zamanlar bir bazilika bulunduğu için Bazilika Sarnıcı.
I. Iustinianos için yapılan sarnıç, kentin birinci ve ikinci tepeleri arasındaki bölgelere hizmet eden Hadrianus su yollarına bağlanmıştı. Osmanlı fethinden sonra Sarayburnu ve Bahçe Kapısı çevresi için bir su dağıtım merkezi olarak hizmet verdi; Osmanlılar kentte kendi su tesislerini kurup eski Bizans su kemerlerini onardıktan sonra bu işlevi kısmen değişti. Adı saraya, sadrazam ahırlarına, sokağa ve mahalleye geçti; üzerinde gelişen mahalle ve Cağaloğlu'nu Divanyolu ile Ayasofya meydanına bağlayan Yerebatan Caddesi aracılığıyla varlığını ve önemini korudu.
Sarnıç, kaya üzerine oturan dikdörtgen planlı bir tuğla yapıdır. Ölçüleri ilk kez Birinci Dünya Savaşı sırasında Alman arkeolog Eckhard Unger tarafından alınmış ve 138 x 64,6 metre olarak verilmiştir.
Üzerinde yükseldiği düşünülen Bazilika Stoa denen anıtsal yapıya ve çevrenin su ihtiyacına hizmet etmek üzere yapıldığı sanılmaktadır. İmparatorluk stoasının avlusunda kazı, bir sarnıcın depolama bölümünü oluşturmak üzere ana kayaya kadar indirilmiştir; bu depolamayı oluşturan sütun sıraları arasındaki boşluklar kemerlerle birbirine bağlanmış ve tonozlarla örtülmüştür. Sarnıç yaklaşık 100.000 ton su alır.
Üç yüz otuz altı sütun üstteki tuğla tonozları taşır: doğu–batı doğrultusunda yirmi sekiz, kuzey–güney doğrultusunda on iki sıra. Kırk bir sütun artık görülememektedir; bunlar II. Abdülhamid döneminde kuzeybatı yanda kapatılan alanın içinde kalmıştır. Yapıda süslü sütunlar, Korint başlıkları ve ters çevrilmiş Medusa başları bulunur.
Ne zaman gidilmeli
- İklim
- Across İstanbul as a whole, monthly mean temperatures run from 6.8 °C in January to 24.7 °C in August; the mean stays between 15 and 25 °C in May, June, July, August, September and October; rainfall is heaviest in December (99 mm) and lightest in July (22 mm). Long-term means for 1950-2025 from the Turkish State Meteorological Service (MGM).
